Start: korte presentatie over de geschiedenis van de telefoon.
Uitbeelden: doe je ogen dicht en doe net alsof je aan het bellen bent. Laat de leerlingen hun ogen weer openen. Welke verschillen zie je? Bellen met de “ouderwetse” hoorn 📞 (duim en pink) of met de smartphone (platte hand)📱?
Klassengesprek; bespreek bijvoorbeeld deze vragen:
– Wat doe je op de telefoon?
– Wat vind je ervan als je ouders lang op hun telefoon zitten?
– Wat vind je leuk om op een telefoon te doen?
Voorlezen: Mama te koop
Het verhaaltje gaat over een kleine pinguïn die zijn moeder te koop zet omdat ze alleen maar aan het bellen is.
Dansen: we hebben een telefoondansje gedaan. Ik heb de oude telefoons waarmee wordt gespeeld uit de kleutergroepen gehaald en gelukkig was het schoolfruit van deze week de banaan; ideaal! Zie foto 😉
Tekenen: de leerlingen konden hun eigen telefoon ontwerpen met apps en knoppen.
Afsluiting: wat hebben we deze les gedaan en wat hebben we geleerd?
Categorie: Lesideeën (Pagina 2 van 2)
Het doel: demystificeren van de technologie en in dit geval de werking van een taalmodel. Begrijpen wat er achter systemen zoals ChatGPT, Copilot en Gemini schuilgaat.
We begonnen met een gesprek over wie er wel eens een taalmodel gebruikt en waarvoor. Daarna bekeken we de basis van de werking. Een taalmodel is geen ”denkende machine”, maar een systeem dat is getraind op enorme hoeveelheden tekst. Door al die voorbeelden leert het voorspellen welk woord waarschijnlijk volgt in een zin. Het herkent patronen en verbanden in taal.
Om dat principe concreet te maken liet ik leerlingen zinnen afmaken zoals:
Het is winter
Buiten is het …
Ik heb erg veel zin in …
Leerlingen vullen dan vaak woorden in die sterk samenhangen, zoals koud, sneeuw of warme chocolademelk. Precies zo werkt een taalmodel: het koppelt woorden die vaak met elkaar voorkomen en gebruikt die kansberekening om een logisch vervolg te geven.
Daarna speelden de leerlingen het spel Semantris. Het spel is in het Engels, maar dit maakt het gelijk een goede oefening voor leerlingen in de bovenbouw. Het werkt met dezelfde onderliggende techniek als taalmodellen. De AI achter Semantris is getraind op enorme hoeveelheden tekst. Daardoor kan het voorspellen welke woorden bij elkaar horen.
In Semantris voer je een woord in, waarna het volgende gebeurt:
De AI analyseert alle woorden die op het scherm staan.
Het model kiest de woorden die volgens de statistische patronen het meest gerelateerd zijn aan jouw woord.
De geselecteerde woorden verdwijnen uit het speelveld.
Op die manier moet je woorden wegspelen, vergelijkbaar met het principe van Tetris.
Semantris laat daarmee in eenvoudige vorm zien wat taalmodellen doen: patronen herkennen, verbanden leggen en voorspellingen doen op basis van enorme hoeveelheden tekst.
Door dit te bespreken en te illustreren met een spel, werd zichtbaar hoe taalmodellen werken en ook wat ze juist niet kunnen. Taalmodellen kunnen geen betekenis begrijpen, geen feiten kennen, niet redeneren zoals mensen, geen emoties of intenties hebben en geen besef hebben van de echte wereld; ze voorspellen alleen welke woorden waarschijnlijk volgen op basis van patronen in hun trainingsdata.
Semantris